Utrudnianie postępowania karnego

Data publikacji: 21 października 2026

Postępowanie karne służy ustaleniu, czy doszło do przestępstwa, kto jest za nie odpowiedzialny i jakie dowody mają znaczenie dla sprawy. Celowe działania zmierzające do ukrycia sprawcy, zatarcia śladów albo wpłynięcia na świadków mogą prowadzić do odrębnej odpowiedzialności karnej. Utrudnianie postępowania karnego może przy tym przyjmować różne formy, a kwalifikacja prawna zależy od tego, co dokładnie zrobiła dana osoba i w jakim celu.

Co to jest utrudnianie postępowania karnego?

Utrudnianie postępowania karnego polega na podejmowaniu działań, które mają przeszkodzić organom ścigania lub sądowi w prawidłowym prowadzeniu sprawy.

Jednym z podstawowych przepisów dotyczących takich zachowań jest art. 239 Kodeksu karnego, regulujący poplecznictwo. Odpowiedzialności podlega osoba, która utrudnia lub udaremnia postępowanie karne, pomagając sprawcy przestępstwa uniknąć odpowiedzialności karnej. Ustawa wymienia przykładowo ukrywanie sprawcy, tworzenie fałszywych dowodów oraz zacieranie śladów przestępstwa.

Zagadnienie utrudniania toku postępowania może wiązać się również z sytuacją osoby zatrzymanej lub podejrzanej. Więcej o różnicach pomiędzy tymi instytucjami wyjaśniamy w artykule czym różni się areszt od zatrzymania.

Jakie są konsekwencje prawne utrudniania postępowania karnego?

Utrudnianie postępowania karnego - konsekwencje zależą od rodzaju podjętych działań. Jeżeli zachowanie spełnia znamiona poplecznictwa z art. 239 § 1 Kodeksu karnego, może skutkować postawieniem zarzutów i wszczęciem odrębnego postępowania karnego.

Odpowiedzialność może powstać przykładowo wtedy, gdy dana osoba świadomie:

  • ukrywa sprawcę przestępstwa,
  • pomaga mu uniknąć organów ścigania,
  • usuwa albo zaciera ślady przestępstwa,
  • tworzy fałszywe dowody mające utrudnić ustalenie odpowiedzialności,
  • podejmuje inne działania służące uniknięciu przez sprawcę odpowiedzialności karnej.

W praktyce utrudnianie śledztwa może więc wystąpić zarówno na wczesnym etapie sprawy, jak i później, gdy toczy się już postępowanie sądowe.

Szczególne regulacje dotyczą osób najbliższych. Zgodnie z art. 239 § 2 nie podlega karze osoba, która ukrywa osobę najbliższą. Natomiast jeżeli pomoc osobie najbliższej przyjmuje inną postać, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia.

Jaka kara grozi za utrudnianie postępowania karnego?

Za poplecznictwo określone w art. 239 § 1 Kodeksu karnego grozi kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

Odpowiedź na pytanie co grozi za utrudnianie śledztwa zależy jednak od konkretnego zachowania. Jeżeli dana osoba używa przemocy lub groźby bezprawnej, aby wpłynąć na świadka, biegłego, tłumacza, oskarżyciela albo oskarżonego, zastosowanie może znaleźć art. 245 Kodeksu karnego. Za takie zachowanie również grozi kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.

Obawa bezprawnego wpływania na świadków lub podejmowania działań utrudniających postępowanie może mieć znaczenie również przy ocenie przesłanek zastosowania tymczasowego aresztowania.

Inaczej oceniane może być natomiast fałszowanie dowodów prowadzące do skierowania ścigania przeciwko konkretnej osobie. Art. 235 przewiduje odpowiedzialność za tworzenie fałszywych dowodów lub stosowanie innych podstępnych zabiegów w celu skierowania ścigania przeciwko określonej osobie.

Co grozi za ukrywanie dowodów w sprawie karnej?

To zależy od tego, jakie dowody zostały ukryte i jaki był cel działania.

Jeżeli chodzi o niszczenie dowodów albo zacieranie śladów po to, aby pomóc sprawcy uniknąć odpowiedzialności, zachowanie może zostać uznane za poplecznictwo z art. 239 Kodeksu karnego. Zagrożenie karą wynosi wówczas od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.

Inaczej może być ocenione zatajenie dowodów niewinności innej osoby - w takim przypadku art. 236 § 1 Kodeksu karnego przewiduje grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat.

W toku postępowania organy mogą podejmować czynności służące odnalezieniu i zabezpieczeniu rzeczy mogących stanowić dowód. Różnice między poszczególnymi czynnościami wyjaśniamy w artykule kontrola osobista a przeszukanie.

Pomoc prawna w sprawach karnych - Wodzisław Śląski i Rybnik

Osoby potrzebujące pomocy w związku z postępowaniem karnym mogą skontaktować się z Kancelarią Adwokacką Tomasza Kazubskiego, działającą jako Kancelaria Adwokacka w Wodzisławiu Śląskim. W sprawach dotyczących odpowiedzialności karnej, czynności organów ścigania oraz przebiegu postępowania dostępna jest również pomoc adwokata w sprawach karnych w Wodzisławiu Śląskim.

Pomoc prawna dostępna jest także w ramach kancelarii prawnej w Rybniku. Kancelaria prowadzi sprawy na terenie całej Polski, a wstępna konsultacja może odbyć się telefonicznie, e-mailowo lub przez komunikatory.

Pomoc w sprawach karnych w innych miastach

Kancelaria prowadzi sprawy karne również poza Wodzisławiem Śląskim i Rybnikiem. Informacje o zakresie pomocy można znaleźć na stronach dotyczących pomocy w sprawach karnych w Kaliszu, adwokata do spraw karnych w Pile, prawa karnego w Siedlcach oraz adwokata w sprawach karnych w Legnicy. Konsultacje mogą odbywać się również zdalnie, a sposób prowadzenia sprawy ustalany jest indywidualnie.

FAQ - najczęściej zadawane pytania

Czy można nieumyślnie utrudniać postępowanie karne?

W przypadku poplecznictwa z art. 239 chodzi o świadome działanie polegające na pomaganiu sprawcy uniknąć odpowiedzialności karnej. Przypadkowe zachowanie, które jedynie pośrednio utrudniło czynności organów ścigania, nie oznacza automatycznie popełnienia tego przestępstwa. Przy ocenie odpowiedzialności istotne są zamiar, wiedza sprawcy i cel podejmowanych działań.

Jakie działania mogą być uznane za utrudnianie śledztwa?

Przykładami mogą być ukrywanie sprawcy, zacieranie śladów, tworzenie fałszywych dowodów czy podejmowanie innych działań mających pomóc sprawcy uniknąć odpowiedzialności. Odrębną odpowiedzialność może powodować także wpływanie na świadków przy użyciu przemocy lub groźby bezprawnej, nakłanianie do fałszywych zeznań, manipulowanie materiałem dowodowym czy próby skłonienia uczestników postępowania do określonego zachowania.

Czym różni się utrudnianie postępowania karnego od matactwa?

Matactwo procesowe nie jest nazwą jednego, odrębnego przestępstwa w Kodeksie karnym. To określenie używane w praktyce na działania zmierzające do bezprawnego wpływania na przebieg postępowania lub materiał dowodowy, np. uzgadnianie nieprawdziwej wersji wydarzeń, wywieranie wpływu na świadków czy ingerowanie w dowody. Natomiast poplecznictwo z art. 239 ma konkretnie określone znamiona - polega na utrudnianiu lub udaremnianiu postępowania poprzez pomoc sprawcy w uniknięciu odpowiedzialności karnej.

Tomasz Kazubski

Tomasz Kazubski

Adwokat specjalizujący się w prawie karnym. Reprezentuje osoby zatrzymane, oskarżone oraz pokrzywdzone przestępstwem, dbając o skuteczną ochronę ich interesów na każdym etapie postępowania.

Comments are closed.

prawnik rybnik, adwokat rybnik - adwokat wodzisław śląski
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.